Ubezpieczenia dzieł sztuki

Photo by RhondaK Native Florida Folk Artist on Unsplash

Mail od jednego z klientów – początkującego kolekcjonera – z pytaniem o pomoc w wyborze polisy ubezpieczeniowej dzieł sztuki popartej wcześniejszą analizą jej postanowień skłonił mnie do poruszenia tematu ubezpieczeń dzieł sztuki na blogu. Ubezpieczenia dzieł sztuki nie są tak powszechne jak ubezpieczenia pozostałych ruchomości. Temat jest skomplikowany, wieloaspektowy i trudny. Dlaczego? Dzieła sztuki są szczególną, specjalistyczną kategorią umów ubezpieczenia. A rynek ubezpieczeń ogólnych nie do końca potrafi odpowiedzieć na potrzeby właścicieli dzieł sztuki. O rodzajach ubezpieczeń, różnicach pomiędzy wartością rynkową dzieł sztuki a uzgodnioną w ubezpieczeniu i konsekwencjach z tym związanych, ważnych punktach umów oraz oszustwach ubezpieczeniowych poniżej. Zapraszam :-)

Ubezpieczenie dzieł sztuki – na czym polega?

Pytanie niby banalne, ale… Właśnie zawsze jest jakieś ale. W swoich artykułach staram się wychodzić od podstaw danego zagadnienia i tym razem będzie tak samo. Dzieła sztuki mają różną wartość nie tylko finansową, ale to ta finansowa odgrywa przy ubezpieczeniach największe znaczenie. Umowa ubezpieczenia polega na przeniesieniu odpowiedzialności majątkowej z ubezpieczonego na ubezpieczyciela z tytułu różnych ryzyk związanych z posiadaniem dzieł sztuki. Przeniesienie ryzyka następuje za opłatą (składką ubezpieczeniową), którą ubezpieczony płaci przy zawarciu umowy albo w terminie kilku dni od zawarcia umowy. Składka jest procentem od wartości dzieła sztuki, powiększonym o zysk i koszty ubezpieczyciela.

Jakie ubezpieczenie wybrać?

Szkody majątkowe mogą powstać podczas:

  • przechowywania,
  • ekspozycji lub
  • transportu np. poprzez uszkodzenie, kradzież czy wandalizm.

Polisy ubezpieczeniowe nie obejmują przypadków spadku jakości, utraty wartości rynkowej, stopniowego zużycia, czy niewłaściwego przechowywania, dbania i konserwacji.

Polisa dotycząca gospodarstw domowych, biur

Podstawową polisą ubezpieczeniową jest polisa dotycząca gospodarstw domowych lub biur. Polisy te zabezpieczają ubezpieczonego na wypadek szkód w mieniu. Są ukierunkowane w przypadku szkody całkowitej na przywrócenie “zwykłego”/podstawowego mienia do stanu sprzed szkody poprzez wymianę lub naprawę. Dzieło sztuki jest unikatowe, nie da się go zastąpić żadnym innym i w tym tkwi diabeł ;-) W przypadku wystąpienia szkody, polisy tego typu nie obejmują przeprowadzenia i pokrycia specjalistycznych kosztów prac mających przywrócić dzieła sztuki do stanu sprzed szkody. Na podstawie takiej polisy właściciel odzyska wyłącznie część, a jak dobrze pójdzie to całość szacunkowej a nie rynkowej wartości dzieła sztuki. Dlaczego? Umowy podstawowe zazwyczaj nie odnoszą się do wartości rynkowych dzieł sztuki a wyłącznie szacunkowych. Jest to związane z jak najniższym kosztem składki ubezpieczeniowej. Czasami ubezpieczyciele wymagają dodatkowych zabezpieczeń fizycznych przed kradzieżą.

Może się tak zdarzyć, że OWU polis podstawowych (domowych) mogą wyłączać ochronę wartościowych przedmiotów, w tym dzieł sztuki. Ponadto pamiętaj, aby dzieła, które posiadasz, były skatalogowane. Nie ma znaczenia czy katalog sporządzisz odręcznie czy elektronicznie. Ważne, żebyś miał jego kopię, którą będziesz trzymał w innym miejscu niż oryginał. Katalog powinien zawierać dokumentację fotograficzną, szczegółowy opis dzieła i dokumenty potwierdzające zakup.

Co mogę Ci doradzić… Jeżeli kolekcjonujesz dzieła sztuki zawrzyj osobną polisę, poza tą chroniącą podstawowe mienie lub dowiedz się czy idzie rozszerzyć tę pierwszą.

Ubezpieczenie transportu

Dzieła sztuki powinny być również ubezpieczone od zniszczenia, kradzieży podczas transportu. Firmy trudniące się transportem są ubezpieczone. Jednak ich ubezpieczenie ogranicza się wyłącznie do dbałości o dzieło, należytej staranności przy transporcie. Właściciel dzieła sztuki nie otrzyma odszkodowania, gdy do utraty, zniszczenia dojdzie nie winy firmy transportowej. Do takiej sytuacji może dojść przy wypadku samochodu firmy transportowej z innym uczestnikiem ruchu, gdy winę za spowodowanie wypadku ponosi inny kierowca. Dlatego jeżeli np. wypożyczasz dzieło lub udostępniasz je osobom trzecim na jakiejkolwiek podstawie prawnej, to ustal kto odpowiada za ubezpieczenie transportu. Warto też samemu ubezpieczyć dzieło sztuki na ryzyka związane z transportem. Nie licz wyłącznie na ubezpieczenie firmy transportowej.

Ubezpieczenie dzieła sztuki w różnych miejscach

Ubezpieczyciele oferują ubezpieczenia dzieł sztuki w różnych lokalizacjach. Jest to dobre rozwiązanie dla właścicieli dzieł sztuki, których dzieła sztuki “podróżują”, “jeżdżą” na wystawy, są wypożyczane. Takie ubezpieczenia mogą obejmować również ryzyka związane z transportem. Przed zawarciem polisy sprawdź czy owu obejmują lokalizacje zagraniczne.

Różnica pomiędzy rynkową wartością dzieła sztuki a uzgodnioną w ubezpieczeniu

Największym problemem właścicieli i ubezpieczycieli jest oszacowanie wartości rynkowej dzieł sztuki. Przez co dzieło sztuki może być niedoubezpieczone albo ubezpieczone ponad rzeczywistą wartość. Gdy dzieło jest niedoubezpieczone, w razie zniszczenia lub kradzieży właściciel otrzyma od ubezpieczyciela kwotę niższą od rynkowej wartości. W sytuacji ubezpieczenia ponad wartość rynkową, właściciel ponosi wyższe koszty składki. Ubezpieczyciele bronią się przed takimi sytuacjami żądając od właścicieli wycen sporządzonych przez ekspertów. Ponadto ubezpieczyciel może zastrzec w umowie ponowną okresową wycenę dzieł sztuki. Taka praktyka wykształciła się zwłaszcza w przypadku sztuki współczesnej.

Oszustwa ubezpieczeniowe

Do oszustw ubezpieczeniowych należą:

  • wyłudzenia odszkodowań lub zbyt wysokich odszkodowań
  • przedstawianie zawyżonych wycen dzieł sztuki.

Oszustw ubezpieczeniowych dopuszczają się zarówno właściciele jak i zorganizowane grupy.

Podsumowanie

Na sam koniec kilka rad:

  • dokładnie czytaj ogólne warunki umów, spróbuj je negocjować
  • zwróć uwagę na obowiązki, które ciążą na właścicielu dzieła sztuki
  • zwróć uwagę na wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela
  • sprawdź czy polisa obejmuje również transport i jakich zabezpieczeń fizycznych dzieł sztuki wymaga się od ubezpieczonego
  • zawieraj osobne umowy ubezpieczenia dzieł sztuki od umów dotyczących standardowej odpowiedzialności za mienie w gospodarstwie domowym czy biurze
  • pamiętaj, że umowy ubezpieczeniowe nie obejmują zadośćuczynienia z tytułu utraty dzieł, tzn. nie chronią więzi właściciela z dziełem sztuki.

Jeżeli masz pytania dotyczące ubezpieczeń dzieł sztuki, to napisz je w komentarzach :-) W sytuacji gdy nie masz czasu na czytanie owu umowy ubezpieczeniowej dzieł sztuki, zapraszam do kontaktu :-)

1 Comment Ubezpieczenia dzieł sztuki

  1. Pingback: Pomoc socjalna dla artystów i twórców z Funduszu Promocji Kultury

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *