Tylko do 5 listopada 2025 r. trwa nabór wniosków w programie „Ochrona zabytków 2026” realizowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN). To jeden z najważniejszych krajowych mechanizmów wsparcia finansowego dla właścicieli i zarządców obiektów wpisanych do rejestru zabytków. W tegorocznej edycji budżet wynosi ponad 201 milionów złotych, a o środki mogą ubiegać się zarówno jednostki samorządu terytorialnego i inne jednostki organizacyjne, jak również osoby prywatne.
Udział w programie to zatem okazja, by zyskać konkretne wsparcie finansowe. Poprawne przygotowanie i złożenie wniosku o dofinansowanie może być jednak wyzwaniem – procedura jest złożona, a jeden błąd może przesądzić o wyniku. Na co zatem zwrócić uwagę, zanim przystąpisz do naboru?
Poniżej przygotowałam najważniejsze informacje – zapraszam do lektury!
Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona Zabytków” – dofinansowanie ochrony zabytków w 2026 roku
Celem programu „Ochrona Zabytków” jest zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego poprzez konserwację, restaurację i rewaloryzację obiektów zabytkowych – zarówno nieruchomych, jak i ruchomych – oraz ich udostępnianie społeczeństwu.
Kluczowym założeniem programu jest finansowanie działań, które rzeczywiście służą zabezpieczeniu, zachowaniu i utrwaleniu substancji zabytków, a nie ich przebudowie czy adaptacji do nowych funkcji. Dofinansowanie można uzyskać zatem wyłącznie na projekty o charakterze konserwatorskim, nie zaś modernizacyjnym.
Program koncentruje się na ochronie:
- zabytków wpisanych do rejestru zabytków,
- obiektów znajdujących się w rejestrze zabytków i na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO,
- zabytków z rejestru uznanych za Pomniki Historii,
- a także zabytków z rejestru zniszczonych w wyniku powodzi.
Na wsparcie będą mieć szansę przede wszystkim przedsięwzięcia obejmujące obiekty najcenniejsze i najbardziej zagrożone.
Budżet programu w edycji na 2026 rok jest wyjątkowo wysoki. Wynosi bowiem 201 625 000 zł. Z tej puli 171 381 250 zł przeznaczono na dofinansowania w trybie konkursowym, a kolejne 30 243 750 zł stanowi rezerwę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie?
O środki w ramach programu „Ochrona Zabytków” MKiDN mogą ubiegać się podmioty mające siedzibę, zakład lub oddział na terytorium Polski, które są właścicielami lub posiadaczami zabytków wpisanych do rejestru zabytków albo posiadają taki obiekt w trwałym zarządzie.
Do grona uprawnionych wnioskodawców należą:
- osoby fizyczne,
- jednostki samorządu terytorialnego (JST),
- inne jednostki organizacyjne, które spełniają powyższe warunki.
Z programu wyłączone są natomiast państwowe instytucje kultury oraz szkoły i uczelnie publiczne (także artystyczne).
Moja rada: Sprawdź, czy Twój obiekt spełnia kryteria wpisu do rejestru zabytków – to pierwszy krok do uzyskania wsparcia.
Ile wynosi dofinansowanie w programie MKiDN w 2026?
W ramach programu można uzyskać dotację w wysokości do 50% nakładów koniecznych na realizację zadań, o których kilka słów poniżej.
W niektórych przypadkach możliwe będzie jednak uzyskanie pełnego finansowania zadania, zwłaszcza gdy projekt dotyczy zabytku o unikalnym znaczeniu – historycznym, artystycznym i naukowym. Będzie to możliwe, jeśli stan techniczny takiego zabytku wymaga natychmiastowej interwencji lub przeprowadzenia złożonych pod względem technologicznym prac.
Kwoty wsparcia zostały jednak jasno określone:
- minimalna wartość dotacji: 25 000 zł,
- maksymalna wartość dotacji: 5 000 000 zł.
Uwaga! Nie jest możliwe wnioskowanie o kwotę wyższą niż limit podstawowy!
Na co możesz uzyskać dofinansowanie?
W regulaminie programu zostały wymienione trzy główne kategorie zadań, na które możesz uzyskać wsparcie finansowe. Są to:
- Prace planowane na rok 2026 – czyli działania prowadzone przy zabytkach wpisanych do rejestru, obejmujące prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane;
- Prace dokumentacyjne – finansowanie obejmuje opracowanie projektów budowlanych, ekspertyz technicznych i konserwatorskich oraz badań niezbędnych do przeprowadzenia prac, których potrzeba wykonania powstała w wyniku powodzi;
- Refundacje – dotacje mogą objąć zwrot kosztów za prace konserwatorskie, restauratorskie lub budowlane, zrealizowane w ciągu ostatnich trzech lat przed złożeniem wniosku, o ile wszystkie roboty zostały już zakończone.
Terminy naboru wniosków – do kiedy można składać wnioski o dofinansowanie ochrony zabytków w 2026?
Wnioski o dofinansowanie w ramach programu „Ochrona Zabytków 2026” można składać w dwóch odrębnych naborach:
- Pierwszy nabór – dotyczący prac planowanych na 2026 rok – już trwa! Wnioski można składać do 5 listopada 2025 r.
- Drugi nabór – obejmujący refundacje kosztów poniesionych w ciągu ostatnich trzech lat – zakończy się 31 marca 2026 r.
Moja rada: Nie czekaj do ostatniego dnia – system SOP zablokuje możliwość złożenia wniosku automatycznie po północy ostatniego dnia ww. terminów, tj. 6 listopada 2025 r. i 1 kwietnia 2026 r.
Jak oceniane są wnioski?
Każdy wniosek złożony w ramach programu „Ochrona Zabytków 2026” przechodzi ocenę merytoryczną, w której można uzyskać od 0 do 100 punktów.
Pod uwagę brane są m.in.:
- stan techniczny zabytku i pilność podjęcia prac,
- wartość historyczna, artystyczna lub naukowa obiektu,
- związek z klęską żywiołową (np. powodzią),
- dotychczasowe działania wnioskodawcy na rzecz ochrony i zabezpieczenia zabytku.
Aby wniosek mógł być rozpatrywany w trybie rezerwy Ministra, musi uzyskać minimum 40 punktów.
Szczegółowe zasady oceny wniosków znajdziesz w załącznikach do regulaminu programu o numerach 2A i 2B.
Moja rada: Wysoka punktacja to większa szansa na dotację – dlatego warto zadbać o precyzyjny opis zabytku, jego znaczenia i zakresu planowanych prac.
Jak napisać wniosek o dofinansowanie z programu ochrony zabytków 2026?
Aby wniosek został rozpatrzony, musi być kompletny i spełniać wszystkie wymogi formalne określone w regulaminie programu. Obowiązkowo do wniosku należy dołączyć kilka dokumentów – w zależności od tego, czy wnioskujesz o dofinansowanie w pierwszym czy drugim naborze. Chodzi m.in. o:
- decyzję o wpisie do rejestru;
- dokument potwierdzający tytuł prawny do zabytku (odpis zwykły z Księgi Wieczystej oraz ew. wszystkie umowy, dotyczące przeniesienia prawa do dysponowania zabytkiem);
- szczegółowy kosztorys planowanych prac;
- dokument potwierdzający prawo danej osoby/osób do reprezentowania wnioskodawcy.
Lista załączników jest długa, a wnioski składa się wyłącznie elektronicznie przez System Obsługi Programów (SOP).
Uwaga! Nawet drobny błąd formalny (np. brak jakiegokolwiek załącznika lub nieczytelny kosztorys) skutkuje odrzuceniem wniosku, bez jego oceny merytorycznej. Właśnie dlatego odpowiednie wsparcie w przygotowaniu wniosku może przesądzić o przyznaniu dotacji.
Pomoc w przygotowaniu wniosku o dofinansowanie na ochronę zabytków 2026
Wiem, że przygotowanie wszelkich dokumentacji tego typu potrafi przytłoczyć. Formalności są rozbudowane, a każdy błąd może kosztować utratę szansy na finansowanie – dlatego chętnie pomogę Ci przejść przez cały proces. Dla mnie to codzienność – a dla Ciebie dziesiątki zaoszczędzonych godzin i nerwów!
Jak mogę pomóc?
Na początku sprawdzę, czy Twój obiekt spełnia kryteria i jakie prace można objąć dotacją. Następnie zajmę się zebraniem dokumentacji i ew. przygotowaniem tych dokumentów, których będzie brakować. Dalej przygotuję kompletny wniosek wraz z załącznikami, a także wesprę Cię w kontakcie z MKiDN.
Jeśli planujesz złożyć wniosek, nie zwlekaj – czas ma kluczowe znaczenie. Wnioski w pierwszym naborze można składać tylko do 5 listopada br. Napisz do mnie, a pomogę Ci przygotować wniosek, który ma szansę na dofinansowanie.
Zapoznaj się także z innymi artykułami na moim blogu – ostatnio pisałam na przykład o tym, ile kosztuje wdrożenie AML.
