Searched for ""

Jak potwierdzić prawo do spadku, w którego skład wchodzą dzieła sztuki? Co z podatkiem od takiego spadku?

Photo by Markus Winkler on Unsplash

Dzieła sztuki czy też autorskie prawa majątkowe twórców utworów plastycznych, w tym prawo do wykonywania prawa zależnego czy droit de suite, podlegają dziedziczeniu. Oznacza to, że spadkobierca ma prawo rozporządzania tymi prawami. Ma także prawo do pobierania wynikających z nich wierzytelności (opłat z tytułu sprzedaży praw, udzielenia licencji, droit de suite). Zanim jednak będzie mógł z tych praw skutecznie skorzystać, musi dopełnić kilku formalności. O tym, jakie to formalności i czy trzeba uiścić podatek od spadku składającego się z dzieł sztuki, dowiesz się z artykułu. Zapraszam :-)

Jak potwierdzić status spadkobiercy?

Bez względu na to czy do dziedziczenia jesteśmy powołani z testamentu, czy z ustawy, uregulowanie statusu spadkobiercy może nastąpić w dwojaki sposób:

  1. u notariusza,
  2. przed sądem.

Mała uwaga! Nabycie spadku na podstawie testamentów szczególnych (ustnego, wojskowego i podróżnego) może nastąpić wyłącznie przed sądem.

Postępowanie przed notariuszem

Notariusz ma prawo do sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. W dokumencie tym notariusz urzędowo wskazuje osobę/y będącą/e spadkobiercą/ami po danym spadkodawcy. Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz przygotuje protokół dziedziczenia. Protokół ten składa się z wszelkiej maści oświadczeń spadkobiercy/ów m.in:

  • zgodnego żądania poświadczenia dziedziczenia złożonego przez osoby biorące udział w spisywaniu protokołu;
  • o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
  • o znanych testamentach spadkodawcy lub braku takich testamentów;
  • oświadczenia, że w odniesieniu do spadku nie zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia;
  • o obywatelstwie i miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci;
  • o tym czy były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

W sytuacji gdy do sporządzenia aktu dojdzie w okresie krótszym niż 6 m-cy po śmierci spadkodawcy notariusz odbierze od spadkobierców oświadczenia o przyjęciu spadku.

Koszty potwierdzenia statusu spadkobiercy przez notariusza

Koszty czynności notarialnych określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. W przypadku nabycia spadku przez jedną osobę, przyjmując, że potwierdzenie statusu spadkobiercy następuje przed upływem 6 m-cy, koszty wyniosą:

  • oświadczenie o przyjęciu spadku – 50 zł
  • protokół dziedziczenia – 100 zł
  • akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł

Do powyższych kosztów dochodzi podatek od towarów i usług w wysokości 23% oraz koszt sporządzenia wypisów dokumentów. Stawka za tę czynność wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą stronę. Gdy spadkobierców jest dwóch lub więcej każdy z nich z osobna poniesie koszt oświadczenia o przyjęciu spadku.

Postępowanie przed sądem

Status spadkobiercy, czyli prawo do spadku, można uzyskać prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Postępowanie sądowe zazwyczaj prowadzi się gdy:

  • spadkobiercy są skonfliktowani i nie chcą stawić się wspólnie u notariusza;
  • spadkobierca/y testamentowi nie znają osób, które dziedziczyłyby z ustawy;
  • spadkobiercy/om nie zależy na czasie ;-) Pisząc poważnie, preferują załatwienie sprawy w sądzie.

Postępowanie przed sądem jest niestety dłuższe niż uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. W zakresie kosztów wszystko zależy od sytuacji. Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł. Do tego kosztu dojdzie kwota 5 zł tytułem opłaty za wpisania spadkobiercy/ów do rejestru spadku. W sytuacji w której spadkobierca dziedziczy z testamentu i nie jest w stanie wskazać kręgu osób zainteresowanych (osób, które dziedziczyłyby z ustawy), musi liczyć się z kosztami wezwania ich przez ogłoszenie w prasie.

Gdy spadkobiercy nie mogą się porozumieć co do podziału masy spadkowej, konieczne będzie złożenie do sądu wniosku o dział spadku wraz ze zniesieniem współwłasności. Opłata od takiego wniosku wynosi 1000 zł. Gdy strony jednak opracują wspólny plan podziału, opłata jest niższa – 600 zł.

Prawo do spadku a podatki

Po potwierdzeniu prawa do spadku należy pomyśleć o kwestiach podatkowych :-) Mam jednak dla Was dobre informacje :-)

Nie będę opisywała grup podatkowych, kwot wolnych od podatku oraz stawek podatku. W tym zakresie odsyłam do art. 14 ust. 3 pkt 1 do 3, art. 9 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. podatku od spadków i darowizn. Natomiast skupię się wyłącznie na zwolnieniach przedmiotowych i podmiotowych z perspektywy spadkobierców, którzy otrzymali w spadku m.in. dzieła sztuki czy zabytki nieruchome bądź wierzytelności z praw autorskich.

Ustawodawca zwalnia z podatku od spadku nabycie praw autorskich i praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych. Co ważne, zwolnieniem objęte są także wierzytelności z nabycia tych praw. Wierzytelnościami są po prostu pieniądze z tytułu eksploatacji tymi prawami, w tym droit de suite.

To nie koniec dobrych wiadomości :-) Ustawodawca od podatku zwolnił nabycie dzieł sztuki będących przedmiotem twórczości spadkodawcy.

Podobnie zwolnione są osoby, które otrzymały w spadku zabytki ruchome (w tym meble zabytkowe) i kolekcje wpisane do rejestru zabytków, a także zabytki użyczone muzeum w celach naukowych lub wystawienniczych na okres nie krótszy niż dwa lata.

Ostatnim podatkowym przywilejem związanym ze sztuką jest zwolnienie z opodatkowania nabycia w drodze dziedziczenia zabytków nieruchomych. Jednak to zwolnienie obejmuje wyłącznie osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej. Do grup tych wchodzą osoby z bliższej i dalszej rodziny (są to spokrewnieni i spowinowaceni ze spadkodawcą). Ponadto dodatkowym warunkiem jaki trzeba spełnić jest zabezpieczenie nieruchomości i konserwowanie jej.


Zapraszam do zostawiania komentarzy. Jeżeli znasz osoby, które zastanawiają się nad opisywanym przeze mnie tematem, podziel się z nimi tym wpisem. Może prawo do spadku, w którego skład wchodzą m.in. dzieła sztuki czy też prawa autorskie, przysługuje właśnie im. Zainteresowanych innym tematem spadkowym, zapraszam tutaj: https://prawochronisztuke.pl/jak-zabezpieczyc-kolekcje-dziel-sztuki-na-wypadek-smierci/.

Czy naliczanie droit de suite do ceny “spod młotka” jest zgodne z prawem?

A men in the art gallery
Photo by Derick McKinney on Unsplash

Podczas spotkań, rozmów z kolekcjonerami pada pytanie o droit de suite: “Czy naliczanie droit de suite do ceny “spod młotka” jest zgodne z prawem?”. O ile wiedza kolekcjonerów co kryje się pod tą nazwą jest powszechna, o tyle pod wątpliwość poddana zostaje zasadność doliczania tej opłaty do ceny “spod młotka” (hammer price). Postanowiłam bliżej przyjrzeć się temu zagadnieniu. Zapraszam :-)

Czytaj dalej

Nabycie dzieł sztuki przez zasiedzenie?

Photo by Jessica Ruscello on Unsplash

Temat zasiedzenia poruszany jest zazwyczaj w kontekście zasiedzenia nieruchomości. Zasiedzieć, czyli de facto – pisząc w uproszczeniu – posiadać jak właściciel, można nie tylko nieruchomości, ale również ruchomości. W zbiorze ruchomości mieszczą się obiekty sztuki wizualnej. Przez zasiedzenie nabywa się prawo własności. We wpisie będzie mowa o tym, jaki jest czas potrzebny do zasiedzenia dzieł sztuki, jakie obiekty nie podlegają zasiedzeniu. Opiszę także procedurę stwierdzenia zasiedzenia. Zapraszam :-)

Czytaj dalej

Jakie są skutki prawne nabycia dzieła sztuki od nieuprawnionego zbywcy?

Photo by Matt Seymour on Unsplash

Tym wpisem kontynuuję wpisy dla kolekcjonerów. Zakup dzieł sztuki, zwłaszcza ten na rynku wtórnym, nie zawsze odbywa się przez profesjonalistów: domy aukcyjne, galerie. Zdarza się tak, że kolekcjonerzy kupują dzieła od “znajomych znajomych”. I tutaj może pojawić się problem zakupu od osoby, która w rzeczywistości nie była właścicielem, a tylko skutecznie go udawała. Jakie są skutki prawne nabycia dzieła sztuki od nieuprawnionego? Czy osoba, która nabyła w taki sposób dzieło sztuki staje się prawowitym właścicielem? Co z prawami dotychczasowych właścicieli? O tym poniżej. Zapraszam :-)

Czytaj dalej

Jak zabezpieczyć kolekcję dzieł sztuki na wypadek śmierci?

Photo by Mick Haupt on Unsplash

Zagadnienie zabezpieczenia kolekcji dzieł sztuki na wypadek śmierci kieruję do kolekcjonerów, którzy zastanawiają się nad dwiema powiązanymi ze sobą kwestiami. Po pierwsze, co stanie się z ich kolekcją (na przykład obrazów) po ich śmierci. Po drugie, jak zabezpieczyć zbiory przed rozproszeniem, gdy nie będzie ich już na tym świecie. Zapraszam!

Czytaj dalej

Czy “przeniesienie” utworu plastycznego na inną technikę prowadzi do naruszenia praw autorskich?

po lewej fot. Henry’ego Lemassona, po prawej fot. obrazu Paul Gauguin, Dwie Kobiety*

Wielokrotnie byłam proszona o opinię na temat oceny prawnoautorskiej utworów powstałych na podstawie fotografii. Pytania artystów brzmiały następująco: “Czy naruszam prawo do utworu pierwotnego, tj. tego z którego korzystałem/am? Czy jest to tylko inspiracja? Czy muszę pytać o zgodę na stworzenie i korzystanie z takiego utworu?”. Oczywiście każda sprawa była inna i rozpatrywana przeze mniej jednostkowo. Na podstawie przepisów prawa autorskiego, wyroków i stanowisk komentatorów (doktryny) prawa autorskiego da się stworzyć pewne reguły dotyczące utworów samoistnych i zależnych. O nich właśnie będzie mowa. Zapraszam!

Czytaj dalej

Czy odtwarzającemu lub rekonstruującemu dzieła sztuki przysługują prawa autorskie?

Photo by Mike Bosch on Unsplash

Nie należą do rzadkości sytuacje, w których dzieła sztuki są odtwarzane czy rekonstruowane przez osoby inne niż ich twórcy. Dzieje się tak często przy utworach sztuki współczesnej (land art’cie, sztuce efemerycznej), rzeźbie czy utworach jubilerskich. Mamy tu do czynienia z relacją pomiędzy artystą a wykonawcą jego projektu artystycznego. Czy odtwarzającemu lub rekonstruującemu utwory plastyczne przysługują prawa autorskie? Komu przysługuje własność takiego utworu? Na te pytania odpowiadam poniżej. Zapraszam!

Czytaj dalej

Artysta zawodowy – któż to taki?

Photo by Samuele Giglio on Unsplash

Podczas wystąpienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Sejmie w dniu 16 kwietnia 2020 r. Minister przekazał informację o tym, że “toczą się prace nad ustawą systemowo regulującą status artysty w Polsce”. Postanowiłam zapoznać się z projektem ustawy o statusie artysty zawodowego i przedstawić jego główne założenia. Nie od dziś wiadomo, że artysta artyście nierówny, a co dopiero artyście zawodowemu ;-) O tym kto będzie mógł otrzymać status artysty zawodowego, dowiesz się z mojego wpisu. Zapraszam :-)

Czytaj dalej

Co zrobić w sytuacji odstąpienia zamawiającego od umowy o dzieło?

Photo by Matthew T Rader on Unsplash, 1651 W North Ave, Chicago, United States

Pytanie, które postawiłam w tytule: “Co zrobić w sytuacji odstąpienia zamawiającego od umowy o dzieło?” otrzymałam od zaprzyjaźnionego artysty, którego klient chciał odstąpić od zawartej umowy o dzieło z uwagi na pandemię COVID-19. Klient domagał się zwrotu zaliczki, ewentualnie wykonania utworu w jej cenie. Jeżeli spotkała Cię podobna sytuacja lub nie chcesz dać się zaskoczyć w przyszłości, ten wpis na pewno jest dla Ciebie. Dowiesz się z niego również, co zrobić w sytuacji gdy to Ty nie możesz wywiązać się z umowy. Zapraszam!

Czytaj dalej

Inwestowanie w dzieła sztuki w czasach pandemii jako lokata kapitału?

Photo by Markus Winkler on Unsplash

Dobiegają mnie informacje, z których wynika, że polski rynek dzieł sztuki – w czasach pandemii koronawirusa – ma się dobrze. Spowodowany przez pandemię kryzys przyczynia się do większego zainteresowania w inwestycje w dobra alternatywne. A inwestowanie w dzieła sztuki w czasach niepewnych może być lokatą kapitału? Czy aby jest tak na pewno? Postanowiłam bliżej przyjrzeć się temu zagadnieniu. Podejdę do niego z perspektywy osób o mniejszych i większych zasobach finansowych. Ponadto wskażę na zagrożenia i szanse w inwestowaniu w dzieła sztuki. Zapraszam!

Czytaj dalej