Wypowiedź artystyczna a ochrona danych osobowych


Photo by Kristina Flour on Unsplash

Podczas wernisażu „Zjednoczona Pangea” w ms1 w Łodzi odbyłam ciekawą rozmowę na temat wypowiedzi artystycznej kontra ochrony danych osobowych. Chciałabym podzielić się z Wami tym zagadnieniem. Temat ochrony danych osobowych, z uwagi na postępującą cyfryzację i technologię 4.0., będzie cały czas obecny w naszym życiu. Sztuka współczesna często komentuje zjawiska społeczno-polityczne, przez to może się zdarzyć tak, że artysta w swojej wypowiedzi artystycznej wykorzystuje dane osobowe osób fizycznych. Jak to wygląda z punktu prawnego? Czy można bezprawnie wykorzystywać dane osobowe w wypowiedziach artystycznych w świetle RODO i nowej ustawy o ochronie danych osobowych? Zapraszam :-)

Co to są dane osobowe?

Dane osobowe oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej (konkretnej) lub możliwej do zidentyfikowania osobie (prawnicy by dodali osobie fizycznej). Dane te mogą być otrzymane bezpośrednio od osób lub z innych źródeł (np. rejestrów, portali społecznościowych). Mogą to też być dane zaobserwowane lub wywnioskowane (informacje dotyczące tego jak dana osoba fizyczna zachowuje się w określonej sytuacji). Definicja danych osobowych została zawarta w art. 4 pkt 1 RODO – ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
Ważne jest, że nie musimy znać imienia i nazwiska osób. Dane mogą dotyczyć osób znanych z polityki, sztuki lub osób na co dzień uchodzących w społeczeństwie za anonimowe. W świetle tego co napisałam danymi są: imię i nazwisko, data urodzenia, adres zamieszkania, kolor oczu, włosów, dane dotyczące poglądów, wypowiedzi, przekonań, seksualności. Pod kątem sztuk wizualnych daną osobową będzie: nagranie wideo, nagranie dźwięku, wizerunek. Danymi osobowymi na podstawie obowiązujących przepisów nie są dane o osobach prawnych, zmarłych i płodach.

Czy artysta przetwarza dane osobowe?

Aby odpowiedzieć na to pytanie muszę w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie: co to znaczy przetwarzanie danych osobowych? Potocznie przetwarzanie kojarzy się z procesem technologicznym, polegającym na poddawaniu obróbce. Zauważyłam, że generalnie nie rozumie się tego słowa na gruncie czynności związanych z danymi osobowymi. Dlatego większość osób fizycznych, w tym artyści, pytanych o to czy przetwarza dane osobowe odpowiadają, że nie. Uwaga! Przetwarzanie danych osobowych to takie operacje jak: zbieranie, usuwanie, modyfikowanie, adaptowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie, usuwanie czy niszczenie.

W oparciu o definicję przetwarzania danych osobowych działający aktywnie artysta może przetwarzać dane osobowe w swojej twórczości artystycznej oraz przetwarza dane osobowe osób, które są odbiorcami jego twórczości na przykład: dane osobowe kolekcjonerów, właścicieli i pracowników galerii/domów aukcyjnych, z którymi współpracują. Dane te zbierane są w celach kontaktu, zawierania i realizacji różnego rodzaju umów. Dane osobowe mogą być również wykorzystywane w celach dokumentowania twórczości.

Wobec tego artyści mogą być uznawani za administratorów danych osobowych. Czyli za podmioty, które samodzielnie lub wspólnie ustalają cele i sposoby przetwarzania danych osobowych (zainteresowanych odsyłam do pełnej definicji administratora z art. 4 pkt 7 RODO). Przez to są oni również adresatami praw i obowiązków (głównie obowiązków ;-) nałożonych przez RODO. Jednak powstaje tu kluczowe pytanie czy zawsze?

Działalność artystyczna a ochrona danych osobowych na gruncie przepisów RODO i ustawy o ochronie danych osobowych

Wykorzystanie danych osobowych w aspekcie twórczym jest możliwe. Działalność artystyczna rozumiana jako działalność twórcza polegająca na tworzeniu sztuki (pod kątem tego artykułu – plastycznej) zwolniona jest z części obowiązków typowych dla przetwarzania danych osobowych (art. 2 ustawy o ochronie danych osobowych). Natomiast na artyście ciążą wszystkie obowiązki w zakresie przetwarzania danych w celach związanych działalnością nazwijmy to dookoła twórczą.

Zakres wyłączenia stosowania RODO wobec działalności artystycznej

Działalność twórcza wyłącza stosowanie następujących przepisów RODO, dotyczących:

  • zasad przetwarzania danych osobowych (art. 5)
  • zgodności przetwarzania z prawem (art. 6)
  • warunków wyrażenia zgody (art. 7)
  • warunków wyrażenia zgody przez dziecko w przypadku usług społeczeństwa informacyjnego (art. 8)
  • przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych (art. 9)
  • przetwarzania niewymagającego identyfikacji (11)
  • informacji podawanych w przypadku zbierania danych od osoby, której dotyczą (art. 13)
  • informacji podawanych w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dotyczą (art. 14)
  • prawa dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą (art. 15)
  • prawa sprostowania danych (art. 16)
  • prawa do ograniczenia przetwarzania (art. 18)
  • obowiązku powiadomienia o prostowaniu lub usunięciu danych osobowych lub o graniczeniu przetwarzania (art. 19)
  • prawa do przenoszenia danych (art. 20)
  • prawa do sprzeciwu (art. 21)
  • zautomatyzowanego podejmowania decyzji w indywidualnych przypadkach, w tym profilowanie (art. 22)
  • przedstawicieli administratorów lub podmiotów przetwarzających niemających jednostki organizacyjnej w Unii (art. 27)
  • podmiotu przetwarzającego (art. 28 ust. 2-10)
  • rejestrowania czynności przetwarzania (art. 30)

Przepisy RODO obowiązujące artystów

Zastosowanie do przetwarzania danych w działalności artystycznej mają następujące przepisy RODO, dotyczące:

  • przetwarzania danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych (art. 10)
  • przejrzystego informowania i przejrzystej komunikacji oraz trybu wykonywania praw przez osobę, której dane dotyczą – jedynie w zakresie obsługi prawa do bycia zapomnianym (art. 12)
  • prawa do usunięcia danych – „prawa do bycia zapomnianym” (art. 17)
  • obowiązków administratora – podstawowego obowiązku w zakresie bezpieczeństwa danych (art. 24)
  • uwzględniania ochrony danych w fazie projektowania oraz domyślna ochrona danych (art. 25)
  • współadministratorów (art. 26)
  • podmiotu przetwarzającego – wyboru odpowiedniego podmiotu przetwarzającego dane w imieniu administratora/gwarancji wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych (art. 28 ust. 1)
  • przetwarzania z upoważnienia administratora lub podmiotu przetwarzającego (art. 29)
  • bezpieczeństwa danych osobowych (art. 32-34)
  • oceny skutków dla ochrony danych i uprzednich konsultacji (art. 35-36)
  • inspektora danych osobowych (art. 37-39)
  • kodeksów postępowań i certyfikacji (art. 40-43)
  • przekazywania danych osobowych do państw trzecich lub organizacji międzynarodowych (art. 44-50)
  • środków ochrony prawnej, odpowiedzialności i sankcji (art. 77-84)

Natomiast w zakresie działań dookoła twórczych artystów obowiązują wszystkie przepisy dotyczące przetwarzania danych osobowych.


Czekam na pytania, komentarze.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *