Najem i użyczenie

Wyczerpaniu prawa, o którym wspomniałam we wcześniejszym wpisie, nie podlega najem i użyczenie. Nie dzieje się to ani przez sprzedaż oryginału czy egzemplarza ani jakąkolwiek inną formę wprowadzenia do obrotu, tzn. że twórca nie traci tego prawa nawet w sytuacji, gdy przenosi własność materialnego nośnika.

Czytaj dalej

Prawa majątkowe

Na treść prawa majątkowego składa się prawo do korzystania i rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji oraz do pobierania wynagrodzenia za korzystanie. Pole eksploatacji to nic innego jak sposób w jaki korzysta się z utworu. Twórca może w drodze umowy autorsko-prawnej bądź licencji przenieść swoje prawa majątkowe do dzieła za wynagrodzeniem.

Czytaj dalej

Autorskie prawa osobiste

Autorskie prawa osobiste trwają wiecznie, są niezrzekalne i niezbywalne. Mają chronić więź twórcy z utworem. Art. 16 ustawy o prawie autorskim przyznaje twórcy m.in. prawo do:

  1. autorstwa utworu,
  2. oznaczenia utworu swoim imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem albo do
  3. udostępniania go anonimowo, nienaruszalności treści i formy utworu,
  4. jego rzetelnego wykorzystania jak i decydowania o pierwszym udostępnianiu utworu publiczności oraz
  5. nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Czytaj dalej

Oryginalne egzemplarze utworu

Zazwyczaj przejaw twórczej działalności człowieka – utwór-sfinalizowany zostaje w formie materialnego bytu, egzemplarza. Egzemplarz utworu traktuje się jako medium, środek komunikacji pomiędzy artystą a odbiorcą. Realnie jest to po prostu rzecz, na której „zapisuje się” dobro niematerialne (tzw. corpus mechanicum). Tym samym dochodzi do identyfikowania dóbr niematerialnych z ich fizycznymi postaciami.

Czytaj dalej

Koncept i ready made

Sztuka współczesna nie zna granic. Co raz częściej spotykamy się ze sztuką konceptualną czy ready made. Sztuka konceptualna skupia się na samej idei, daje prymat procesowi twórczemu, a odchodzi od jej późniejszego rezultatu jakim jest dzieło. Twórcza działalność konceptualistów najczęściej wyraża się w performance’sie, happeningu, instalacji.

Czytaj dalej

Dzieło sztuki plastycznej jako utwór

Przedmiotem prawa autorskiego są dobra niematerialne będące utworami. Co jednak kryje pod tym pojęciem… Utworem w świetle ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór)” art.1 ust.1 pr. aut. Podsumowując, aby dany wytwór był uznany za utwór, muszą zostać spełnione trzy przesłanki. Mianowicie utwór musi być rezultatem pracy człowieka, mieć twórczy, indywidualny (oryginalny) charakter oraz musi zostać utrwalony.

Czytaj dalej

Sztuka i dzieło sztuki

Jak słusznie zauważa P. Ślęzak „podstawowym źródłem trudności na styku estetyki, teorii sztuki i nauk prawnych jest brak wyraźnego rozgraniczenia między pojęciami sztuki i dzieła” (P. Ślęzak, Umowy w zakresie współczesnych sztuk wizualnych, Wolters Kluwer Polska-Lex, 2012, s.95). Dla jasności w cytacie tym „dzieło” jest pojmowane jako utwór z prawa autorskiego, gdyż doktryna i judykatura często używa tych terminów zamiennie (terminologię taką stosują w swoich opracowaniach naukowych J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie..., 2010, E. Traple, Umowy o eksploatację…). Aby mówić o ochronie twórczości z ustawy o prawie autorskim trzeba stanąć twarzą w twarz z pojęciami: sztuka, dzieło sztuki na gruncie teorii sztuki oraz samego przedmiotu ochrony z ustawy – dzieła rozumianego jako utwór. W niniejszym wpisie, aby zbytnio nie komplikować, ograniczę się tylko do próby zdefiniowania dwóch pierwszych: sztuki i dzieła sztuki.

Czytaj dalej